Biểu hiện của tăng động giảm chú ý ở trẻ và cách nhận biết sớm để can thiệp hiệu quả

Tăng động giảm chú ý (ADHD) là một trong những rối loạn phát triển thần kinh thường gặp nhất ở trẻ em. Trẻ mắc hội chứng này thường hiếu động quá mức, khó tập trung và dễ bốc đồng, ảnh hưởng đến kết quả học tập, giao tiếp xã hội và sự phát triển cảm xúc.

Vậy biểu hiện của tăng động giảm chú ý ở trẻ? Nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng này và cha mẹ cần làm gì khi con có dấu hiệu ADHD? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Tăng động giảm chú ý ở trẻ em là gì?

Tăng động giảm chú ý (Attention Deficit Hyperactivity Disorder – ADHD) là rối loạn phát triển thần kinh đặc trưng bởi ba nhóm biểu hiện chính:

• Giảm khả năng tập trung chú ý;
• Tăng mức độ hoạt động;
• Hành vi bốc đồng, khó kiểm soát.

Điều quan trọng là không phải mọi trẻ hiếu động đều mắc ADHD. Ở lứa tuổi nhỏ, việc trẻ nghịch ngợm, tò mò và hiếu động là bình thường. Tuy nhiên, nếu những hành vi này xuất hiện thường xuyên, kéo dài trên 6 tháng và ảnh hưởng đến học tập, sinh hoạt, giao tiếp, rất có thể trẻ đang gặp vấn đề về tăng động giảm chú ý.

Tăng động giảm chú ý ở trẻ em thường xuyên có hành vi không kiểm soát

2. Nguyên nhân của hội chứng tăng động giảm chú ý ở trẻ

Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây ra ADHD vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã chỉ ra nhiều yếu tố liên quan đến di truyền, môi trường và phát triển não bộ.

a. Yếu tố di truyền

Nếu trong gia đình có người từng mắc ADHD hoặc rối loạn thần kinh, nguy cơ trẻ bị tăng động giảm chú ý sẽ cao hơn.

b. Trẻ sinh non hoặc nhẹ cân

Trẻ sinh thiếu tháng hoặc có cân nặng dưới trung bình thường có nguy cơ cao hơn mắc rối loạn phát triển thần kinh, bao gồm ADHD.

c. Tác động khi mang thai

Việc mẹ bầu sử dụng thuốc lá, rượu bia, ma túy hoặc chất kích thích có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của hệ thần kinh thai nhi, làm tăng nguy cơ trẻ bị tăng động.

d. Chấn thương não và động kinh

Một số trẻ bị chấn thương não trong thai kỳ hoặc sau sinh, hoặc có tiền sử bệnh lý thần kinh như động kinh, cũng dễ gặp phải tình trạng tăng động giảm chú ý.

e. Môi trường sống và tâm lý

Trẻ sống trong môi trường thiếu ổn định, căng thẳng kéo dài, bị la mắng hoặc thiếu gắn kết tình cảm cũng dễ phát triển các rối loạn về hành vi, trong đó có ADHD.

Dù chưa thể khẳng định yếu tố nào là nguyên nhân trực tiếp, nhưng việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ giúp cha mẹ chủ động hơn trong việc phòng ngừa và phát hiện sớm cho trẻ.

3. Biểu hiện của tăng động giảm chú ý ở trẻ

Các biểu hiện của tăng động giảm chú ý ở trẻ thường thể hiện qua nhiều khía cạnh khác nhau trong sinh hoạt, học tập và cảm xúc. Cha mẹ cần quan sát kỹ để nhận biết sớm.

a. Hiếu động quá mức

• Trẻ luôn trong trạng thái hoạt động liên tục, khó ngồi yên một chỗ.
• Hay chạy nhảy, leo trèo trong những tình huống không phù hợp.
• Có xu hướng gây ồn ào, nói nhiều, không biết kiềm chế năng lượng.

b. Khả năng tập trung kém

• Trẻ không lắng nghe hướng dẫn của cha mẹ hoặc giáo viên.
• Dễ bỏ dở công việc, chuyển từ việc này sang việc khác mà không hoàn thành.
• Gặp khó khăn khi tham gia các hoạt động cần tập trung cao như học bài, đọc sách, vẽ tranh…

Tăng động giảm chú ý ở trẻ gây giảm khả năng tập trung

c. Dễ bị phân tâm

• Bị thu hút bởi âm thanh, ánh sáng hoặc sự kiện xung quanh.
• Chỉ một tiếng động nhỏ hoặc vật chuyển động cũng khiến trẻ ngừng việc đang làm.

d. Có nhiều sở thích nhưng thiếu kiên nhẫn

• Trẻ thường thích thử nhiều hoạt động khác nhau nhưng không duy trì được lâu.
• Dễ chán nản, bỏ cuộc khi gặp khó khăn, không hoàn thành công việc đến cùng.

e. Giao tiếp và tương tác kém

• Trẻ khó duy trì cuộc trò chuyện, dễ cắt ngang lời người khác.
• Không ghi nhớ thông tin hoặc không tập trung khi người khác nói chuyện.
• Gặp khó khăn trong việc kết bạn, duy trì quan hệ xã hội.

f. Kết quả học tập giảm sút

• Mặc dù chỉ số thông minh bình thường hoặc cao, nhưng do thiếu tập trung nên hiệu quả học tập thấp.
• Hay quên bài, mất đồ dùng học tập, làm bài ẩu, sai sót nhiều.

g. Hành động vội vã và bất cẩn

• Trẻ trả lời trước khi nghe hết câu hỏi, không suy nghĩ trước khi hành động.
• Dễ phá đám, chen ngang, hoặc làm đổ vỡ đồ vật do thiếu kiềm chế.

h. Dễ nổi nóng, khó kiểm soát cảm xúc

• Trẻ dễ cáu gắt, la hét, thậm chí xô xát với bạn bè hoặc người thân.
• Khó kiềm chế cảm xúc, dễ bị kích động hoặc phản ứng quá mức.

i. Chậm phát triển ngôn ngữ

• Một số trẻ nói chậm, diễn đạt vụng về, khó ghép câu hoặc bộc lộ ý nghĩ.
• Việc giao tiếp hạn chế khiến trẻ càng thu mình và dễ gặp vấn đề về tâm lý.

4. Nên làm gì khi có biểu hiện tăng động giảm chú ý ở trẻ?

Khi nhận thấy con có những dấu hiệu nghi ngờ, cha mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ chuyên khoa tâm lý – thần kinh nhi để được đánh giá và chẩn đoán chính xác. Bên cạnh đó, việc can thiệp sớm tại nhà đóng vai trò quan trọng giúp trẻ cải thiện hành vi.

a. Giáo dục hành vi tích cực

• Hợp tác với giáo viên để thiết lập quy tắc rõ ràng, giúp trẻ tập trung hơn.
• Cho trẻ ngồi ở vị trí ít bị phân tâm trong lớp học.
• Thiết lập bảng thưởng hoặc khích lệ nhỏ mỗi khi trẻ hoàn thành nhiệm vụ.

b. Giao tiếp nhẹ nhàng, khuyến khích thay vì trách phạt

• Tránh quát mắng hoặc chỉ trích trẻ trước mặt người khác.
• Khen ngợi khi trẻ có hành vi tốt để củng cố động lực tích cực.
• Khi trẻ làm sai, nhắc nhở bằng lời nhẹ nhàng, cụ thể thay vì phạt nặng.

Bác sĩ chuyên khoa tâm lý sẽ tư vấn giảm triệu chứng cho bé tăng động giảm chú ý

c. Hạn chế hứa hẹn không chắc chắn

• Không nên hứa những điều không thể thực hiện, vì điều đó làm trẻ mất lòng tin và dễ thất vọng.

d. Khuyến khích vận động thể chất

• Cho trẻ tham gia hoạt động nhóm, thể thao, võ thuật, bơi lội…
• Những hoạt động này giúp tiêu hao năng lượng dư thừa, tăng khả năng tập trung và tính kỷ luật.

e. Sử dụng ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu

• Hướng dẫn trẻ bằng câu ngắn, từ ngữ cụ thể.
• Tránh nói quá nhiều hoặc dùng câu phức tạp khiến trẻ không nắm bắt được nội dung.

f. Xây dựng thói quen sinh hoạt điều độ

• Giúp trẻ có lịch sinh hoạt cố định: ngủ đúng giờ, ăn uống lành mạnh, hạn chế đồ ngọt và thiết bị điện tử.
• Tạo không gian yên tĩnh, ít xao nhãng khi học tập hoặc nghỉ ngơi.

5. Nhận biết sớm – can thiệp đúng cách

Biểu hiện của tăng động giảm chú ý ở trẻ có thể bị nhầm lẫn với sự hiếu động bình thường. Tuy nhiên, nếu cha mẹ quan sát thấy con khó tập trung, dễ nổi nóng, hành vi bốc đồng kéo dài, hãy sớm đưa trẻ đến chuyên gia để được đánh giá chính xác.

Việc can thiệp kịp thời, kết hợp giữa giáo dục hành vi, trị liệu tâm lý, hoạt động thể chất và môi trường yêu thương sẽ giúp trẻ kiểm soát tốt triệu chứng, phát triển toàn diện cả về trí tuệ lẫn cảm xúc.

Trung tâm OM’E giới thiệu một số khóa học liên quan y học cổ truyền liên quan:

THỰC HÀNH BẤM HUYỆT THÔNG KINH LẠC: ĐẦU, MẶT, CỔ GÁY, VAI TAY

THỰC HÀNH BẤM HUYỆT THÔNG KINH LẠC: LƯNG, HÔNG, CHÂN, NGỰC BỤNG

TRẺ NÓI NGỌNG VÀ BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC HIỆU QUẢ

======================

Mọi thông tin xin liên hệ

Địa chỉ: 116 Trần Vỹ, Mai Dịch, Cầu Giấy, Hà Nội

Đường dây nóng: 0989.394.335

Trang web: ome.org.vn

Facebook: Chăm Sóc Sức Khỏe Chủ Động Mỗi Ngày